Frits,

Ja, veel werk - het werkt iets efficiënter als je er 35 tegelijk bewerkt. Uiteindelijk waren het verwijderen van de oude opschriften, en het aanbrengen van de nieuwe opschriften het meeste werk (tot nog toe).

Ja, verschil is er zeker vergeleken met het 'af fabriek plastic uiterlijk'.

Ja, geduld heb je in grote volumes nodig.

Nee, niet geoefend - gewoon beginnen en een beetje logisch nadenken wat je met welke materialen kunt doen. Gaandeweg is de methodiek een beetje aangepast. Soms heb ik een wagen een beetje gecorrigeerd.

onderstellen

Na het afplakken van de opschriften op het chassis, heb ik alle onderstellen met een airbrush gespoten in een zwartbruine tint. Deze kleur gebruikte ik ook voor de eerste serie kolenbakken.

• Vallejo modelair black - 71.057 (1 deel)
  
• Vallejo modelair burnt umber - 71.040 (2 delen)

Daarna heb ik de verenpakketten behandeld met een roestkleur met een penseel. Hierbij heb ik volgende kleuren gebruikt:

• Vallejo wash grey - 76.515
• Vallejo pigment old rust - 73.120

De volgende stap in het verouderen van het onderstel is het aanbrengen van pigment "Track Rust" van Ammo. Deze stap heb ik bij de eerste serie niet toegepast. Door dit pigment toe te voegen, krijgt de kleurstelling nu echter iets meer diepte:

• Ammo track rust - 3008

Het gehele onderstel heb ik behandeld met pigment Track Rust. In eerste instantie lijkt het pigment nogal overdadig, maar na het spuiten met blanke lak ziet het er heel anders uit.




Het Ammo-pigment wordt verzegeld met de blanke lak van Bergswerk waarna ik de wagens met pigmenten van Vallejo heb behandeld.  



In de nog niet helemaal gedroogde vernis heb ik de verenpakketten, en bij sommige wagens een deel van de chassisbalken bewerkt. De pigmenten van Vallejo hechten minder sterk dan die van Ammo, wat een voordeel is omdat er niet snel te veel kan worden aangebracht. Ze kunnen gemakkelijk royaal worden aangebracht, verspreid en indien nodig weer weggeveegd. Eerst gebruikte ik het pigment Rust, een lichtere variant van Old Rust. Vervolgens heb ik daar nog een kleine hoeveelheid Old Rust aan toegevoegd voor extra effect.



De pigmenten worden opnieuw gefixeerd met een laag blanke lak. Direct daarna heb ik zwart pigment aangebracht rondom de aspotten, terwijl de lak nog nat was. Dit zorgt voor een aangekoekt effect van zwarte restjes, wat alleen mogelijk is met een natte onderlaag. Als het zwarte pigment op een droge ondergrond wordt aangebracht blijft er nauwelijks iets zitten. Bij sommige aspotten heb ik nogmaals lak aangebracht en weer zwart pigment om voldoende effect te krijgen.



Dit is hoe de wagen eruit ziet na de behandeling: het Vallejo pigment heeft zich als een fijn laagje roestachtig materiaal verspreid, dat overloopt in zwart rondom de aspot. Voor mij is het goed zo. Het effect zal uiteindelijk worden verzacht zodra de bakken weer op de onderstellen zijn geplaatst en het geheel wordt afgewerkt met een donker pigment, waardoor alles een samenhangend geheel vormt.


De volgende materialen zijn gebruikt:

• Vallejo pigment old rust - 73.120
• Vallejo pigment rust - 73.117
• Vallejo pigment carbon black - 73.116
• Bergswerk blanke lak - Tiefmatt

In de video is te zien dat je de automatisering goed voor elkaar hebt. 
Ik ben zelf zover nog niet, maar wie weet gaat het mij ook lukken met mijn toekomstige spoorbaan.
Maak er wat moois van Koos.

Opnieuw digitaal beginnen met moderne hardware (volgende vervolg)

Om bij te dragen aan de oproep om weer wat leven in dit forum te brengen, hierbij de volgende bijdrage in deze serie.

Nu het opzetten van een digitale geautomatiseerde baan

Zoals beloofd in mijn vorige bijdrage, van december 2025, zou ik verder gaan met het testen en beoordelen van recent op de markt gekomen YaMoRC hardware componenten. Hiertoe heb ik een baan opgebouwd met deze hardware componenten en geautomatiseerd met de aloude Koploper software.
Nog (weer) te vermelden is, dat ik deze bijdrage niet maak om YaMoRC te promoten, maar alleen om mijn bevindingen te beschrijven. Zoals eerder is vermeld, was mijn vorige (‘verdwenen’) baan volledig uitgerust met Digikeijs componenten. Ik ben gewoon benieuwd naar deze ‘opvolgers’ en de merkbare ontwikkeling van de technologie ervan.

Het ontwerp van de baan

In de vorige bijdrage heb ik al aangegeven hoe deze baan er uit zou gaan zien. Echter nog niet in alle detail. Hierbij dan een AnyRail 7 schema:



Helaas nog wat Digikeijs plaatjes, maar de YaMoRC module aanduidingen zijn wel correct gegeven.

Zoals eerder beschreven, heb ik (voorlopig, hoop ik) slechts een beperkte ruimte beschikbaar, namelijk een IKEA eettafel van 90 bij 135 cm. Verder is het tafelblad 5 cm dik. Ik heb besloten vooralsnog niet te gaan boren in dit blad en de bedrading blijft op de tafel. Dit is uiteraard rommelig, maar het blijft een test en scenery is voorlopig niet aan de orde. Verder blijkt uit het AnyRail 7 schema dat ik wat heb zitten ‘duwen’ met de rails om het kloppend te krijgen bij de blokken 1 & 3.

We hebben dus:

   9 blokken, met 17 sectoren
   17 bezetmeldingspunten (2 per blok, behalve in blok 2)
   4 wisselstraten met 5 (spoelen) wissels
   4 (één)-armseinen (spoelen)
   6 (twee)-licht seinen

Qua hardware zijn daar de volgende YaMoRC componenten:

   Centrale YD7010
   Bezetmelder YD6016LN (LocoNet)
   Bezetmelder YD6016ES (S88)
   Functiedecoder YD8008 Solenoid (Spoelen) 2x
   Functiedecoder YD8116 Switch (Seinen) 2x

De hardware is (wegens het testen) wat ruim opgezet. Voor dit baantje zou best met één bezetmelder (16 aansluitpunten) en minder functiedecoders uit te komen zijn. Doordat de 4 armseinen met spoelen zijn uitgerust, moet je ze bij de 5 wissels optellen en kom je groter dan de 8 per Solenoid module uit. Dus een armsein minder, ten gunste van een gewoon sein geeft 7 gewone seinen. Het 8e aansluitpunt aan de Switch decoder wordt bovendien gebruikt om de lichtjes in de armseinen te voeden.

Verder is nog op te merken dat aan te bevelen is 18V voedingen te gebruiken, met name voor de spoelen functiedecoders. Ik had eerst een 15V voeding gebruikt en de wissels reageerden onvoldoende. Voor de lampen en zelfs de centrale schijnt 15V wel voldoende te zijn. Dank aan Martin (DTS) voor dit advies. YaMoRC leverde de voedingen YD7460-18 en YD7460-15.

Hoe ziet dat er dan uit op de tafel?

Zoals gezegd blijven de kabeltjes ‘boven boord’ en dan ziet het er zo uit (niet schrikken):





De PC staat onder de tafel. Het scherm hangt beweegbaar aan de muur en de (draadloze) muis is bij het lampje, naast de centrale. Het (draadloze) toetsenbord heeft zijn eigen plek tussen de decoders en ligt daar wel handig, als je met het scherm communiceert. Is ook eenvoudig weg te nemen.

Verder zien we een ‘program track’ en een ‘rollenbaan’ om de lok’s te testen. Dit kan via de centrale, maar ook met een SPROG IIv4 unit, respectievelijk een analoge trafo. Hiertoe is een serie 2-weg schakelaars aan de tafel vastgezet.



Ik heb 2 types (tuimel) schakelaars toegepast, groot met (nu handige) schroefverbindingen en klein om aan te solderen:



Alles is dus ‘bekabeld’ en kunnen we met de YaMoRC apps alle modules testen, zoals ik beschreven heb in mijn vorige bijdragen.

Digitaal automatiseren met Koploper

Mijn bedoeling is dat op dit baantje minimaal 4 lok’s (beveiligd) door elkaar kunnen rijden. Dit is voorlopig beperkt tot de lok’s zelf, met minimale aanhang. De baan is iets te klein voor teveel wagentjes.
 
Enige jaren geleden ben ik in aanraking gekomen met de Koploper software en heb via de HCCm wat cursussen gevolg. Koploper is gratis en relatief snel je eigen te maken. Het is weliswaar ‘oude’ software en er is geen ontwikkeling meer erop, omdat de ontwikkelaar helaas overleden is. Mijn ervaring is dat het goed werkt en eigenlijk waanzinnig uitgebreid is. Verder is er een grote groep gebruikers, inclusief een forum, waarvan je de software en manuals kan downloaden:

https://koploperforum.nl/

Daarnaast zijn op YouTube de nodige instructie video’s te vinden. Hierbij raad ik aan het kanaal van TMN van der Burgh door te ploegen:

www.youtube.com/@tmnvanderburgh5354

Hij heeft een hele serie ‘Starten met Koploper’ hierin verzameld. Echter het eerste deel is aangevuld met ‘Deel 1A, Koploper instellen voor de YaMoRC centrale’:

https://www.youtube.com/watch?v=Bu6FtE2Rfts

Het oorspronkelijke eerste deel is niet van toepassing op onze centrale.

Ik heb de serie van TMN van der Burgh grotendeels gevolgd en alles van een paar jaar geleden ging weer leven. Mijn huidige baan is een verdere uitbreiding van zijn baan, die er zo uitziet:



Mijn ‘baanontwerp’ in Koploper is uiteindelijk geworden:



Op het Koploper scherm is dan het volgende te zien:



En in werkelijkheid rijden er nu 4 lok’s vrolijk door elkaar. Hierbij een video, die ik zeer recent gemaakt heb:

https://www.youtube.com/watch?v=1_JQRb-qKAg

Dit schouwspel herhaalt zich met alle 4 de lok’s, die om en om alle blokken aandoen. Dit gaat zonder enige botsing ‘oneindig’ door en voldoet aan de doelstelling!

Overigens is (nog) geen sprake van variabele of vaste routes. Alle lok’s hebben identieke kenmerken en Koploper volgt een algoritme waarbij steeds een volgende mogelijkheid wordt gekozen, afhankelijk van de het wel of niet bezet zijn van een blok. Vooral aandacht voor de bewegingen ronder het doodlopende spoor (blokken 8 en 9). Hier worden onderlinge blokkades netjes opgelost! Heb hier nog geen ‘deadlock’ waargenomen. Dit gelukt door de mogelijke bewegingen in alle blokken nauwgezet te definiëren. Omdat de meeste blokken relatief klein zijn, is ingesteld dat in de blokken 1, 2, 4, 8 en 9 met een minimale snelheid wordt gereden. De overige met een gemiddelde snelheid. Daarnaast is de opstart en afrem instelling van de lok’s op minimaal (0) gesteld. Dit om te voorkomen dat de lok’s ‘doorschieten’ uit het blok.

Hierbij het ‘blokschema:’



Als er belangstelling voor is dan ga ik in een eventuele volgende bijdrage wat dieper in op het inrichten van Koploper.

Uiteraard is Koploper geen ‘modern’ tool en zijn er diverse alternatieven zoals iTrain en RocRail. Wellicht dat ik die in de toekomst nog eens ga evalueren.
Voor een duidelijke inleiding over treinbesturingssoftware zie bijvoorbeeld:

https://encyclopedie.beneluxspoor.net/index.php?title=Treinbesturingssoftware

Tot zover (voorlopig) dit avontuur met het ‘opnieuw digitaal beginnen’.

Terzijde

Na de verhuizing is er ook een ‘speelkamer’ voor mijn kleinzoon beschikbaar gekomen. Met hem heb ik een analoog baantje gemaakt, waar hij graag mee speelt.



Ik verwijs nog even naar mijn vorige bijdragen serie over analoge automatisering in het kader van het kijken of mijn kleinzoon te porren is voor modelspoor.

Evaluatie

Het is dus gelukt om alles zo te laten functioneren, als de bedoeling was. Alle software en hardware hebben probleemloos gefunctioneerd!

Ben best wel benieuwd of jullie mijn bijdrage(n) op prijs stellen en ook naar eventuele vragen.

Tot een volgende keer!

Koos